Αρχική » ΕΛΛΑΔΑ » Τα αυγά και … τα Πασχάλια

Τα αυγά και … τα Πασχάλια

Μόλις τέλειωσα με το βάψιμο των αυγών  και είπα να χαλαρώσω λιγάκι  για να πάψω να νιώθω σαν … την Μαίρη Παναγιωταρά σήμερα!

Το αυγό, λένε κάποιοι, είναι η τελειότερη…   » συσκευασία»  της φύσης. Είναι ερμητικά κλειστό γιατί  φυλάει μέσα του μία νέα ζωή.

Λόγω αυτής του της τελειότητας  με την πάροδο των αιώνων, έχει χρησιμοποιηθεί σαν φάρμακο, σαν τροφή,  έχει υπάρξει σύμβολο μυστήριου, μαγείας  και  … μέσο πρόβλεψης οιωνών!   ( Τι,  μόνο τα κουκιά νομιζες?  )
Από όλα τα σύμβολα που σχετίζονται με το Πάσχα, το αυγό, είναι το πιο χαρακτηριστικό, ενώ τα έθιμα και οι παραδόσεις σχετικά με τη σημασία των αυγών παγκοσμίως έχουν συσχετισθεί με το Πάσχα εδώ και αιώνες. Σαν  πασχαλινό σύμβολο το αυγό βάφεται, στολίζεται, χρησιμοποιείται σε παιχνίδια και πέρνει διάφορους συμβολισμούς.


Ωστόσο, πριν ακόμα τα χρόνια του Χριστού συναντάμε τα κόκκινα ή διακοσμημένα αυγά στην αρχαία Ρώμη, στην Κίνα, στην Γαλιλαία, στην Περσία και στην Αίγυπτο, όπου μοιράζονται σε ανοιξιάτικες γιορτές αφού αποτελούν -μαζί με τα κουνέλια- αρχαίο σύμβολο γονιμότητας, άξιο λατρείας και σεβασμού.

Τα αυγά -κουνελάκια, έργο  της Ευρωπαίας εγγονούλας  που στόλισαν σήμερα το μπουφέ  της γιαγιάς . Η άλλη, η μεγάλη,  η Ελληνίδα,  βοήθησε λιγότερο  στο κοκκίνισμασμα  των αυγών  και περισσότερο στη συλλογή πληροφοριών για να κάνουμε μάθημα στη μικρή!

Στα Παγανιστικά χρόνια το αυγό εκπροσωπούσε την αναγέννηση της γης.  Ο σκληρός, κρύος χειμώνας τελείωνε και η φύση άνθιζε και καρποφορούσε πάλι, έτσι όπως το σκληρό, κλειστό αυγό μπορούσε να φέρει ζωή. Πίστευαν τότε, λοιπόν, πως το αυγό έχει μαγικές δυνάμεις. Το έθαβαν κάτω από τα σπίτια για να διατηρεί γερά τα θεμέλια. Οι έγκυες γυναίκες στη Ρώμη κρατούσαν ένα αυγό στις τσέπες τους για να μπορέσουν να προβλέψουν το φύλο του παιδιού. Οι γαλλίδες νύφες πατούσαν πάνω σε ένα αυγό πριν διασχίσουν το κατώφλι του καινούργιου τους σπιτιού για καλή τύχη.

Σα σύμβολο της Ανάστασης, το αυγό ξεχώρισε για το συμβολισμό του όχι πια ως την αναγέννηση της φύσης αλλά του ανθρώπου. Οι χριστιανοί συμβόλισαν, δηλαδή, με το αυγό τον τάφο από τον οποίο εξήλθε, όταν αναστήθηκε, ο Χριστός.

Η καταγωγή των κόκκινων πασχαλινών αυγών διχάζεται. Μία ιστορία λέει πως όταν ο Αυτοκράτορας της Ρώμης έμαθε για την Ανάσταση του Χριστού ισχυρίστηκε πως αυτό είναι τόσο πιθανό όσο το να βαφτούν τα αυγά κόκκινα. Η Μαρία η Μαγδαληνή τότε επιβεβαίωσε το μήνυμα της Ανάστασης στον Αυτοκράτορα πηγαίνοντάς του ένα κόκκινο αυγό.

Ένας πολωνικός μύθος λέει πως η Μαρία, η μητέρα του Χριστού, προσπάθησε με ένα καλάθι αυγά να καλοπιάσει τους φρουρούς του υιού της στο σταυρό, παρακαλώντας τους να είναι λιγότερο σκληροί μαζί του. Τα δάκρυά της έπεσαν πάνω στα αυγά που κρατούσε και τα έβαψαν με ένα εκτυφλωτικό χρώμα.

Πιο κοινότοπο είναι πως τα κόκκινα αυγά συμβολίζουν τον εορτασμό της λήξης της σαρακοστιανής νηστείας, αφού τόσο στην ορθόδοξη όσο και στην καθολική Εκκλησία, τα αυγά αποτελούν ”απαγορευμένο καρπό” για όσους θέλουν να τηρήσουν ευλαβικά τη σαρακοστή.

Στις δυτικές χώρες τα αυγά αρχικά βάφονταν με φωτεινά χρώματα για να αναπαριστούν την ανοιξιάτικη ηλιοφάνεια και χρησιμοποιούνταν σε διαγωνισμούς ”αυγοκατρακυλίσματος” ή δίνονταν σα δώρα.

Αργότερα βάφονταν ή στολίζονταν με διάφορα σχέδια και ανταλλάσσονταν μεταξύ των ερωτευμένων και των εραστών, όπως τα δώρα των βαλεντίνων, ενώ λέγεται πως σε κάποιες μεσαιωνικές χώρες τα αυγά δίνονταν το Πάσχα στους υπηρέτες.

Στη μεσαιωνική Αγγλία, συγκεκριμένα, το βάψιμο και η διακόσμηση των αυγών αποτελούσε έθιμο για όλες τις οικογένειες. Σύμφωνα με τα απομνημονεύματα του Εδουάρδου του πρώτου, το 1290 ξοδεύτηκαν 18 πένες (τεράστιο -τότε- ποσό) για να βαφτούν και να χρυσοστολιστούν 450 αυγά που θα χρησίμευαν σαν πασχαλινά δώρα.

Ο πιο διάσημος, μάλιστα, χρυσοχόος και κατασκευαστής πασχαλινών διακοσμητικών αυγών ήταν ο Peter Carl Faberge (εξ’ου και τα περίφημα αυγά). Το 1883, ο τσάρος της Ρωσίας Αλέξανδρος παρήγγειλε από τον Faberge να του φτιάξει ένα ξεχωριστό πασχαλινό αυγό για να το δωρίσει στη σύζυγό του, την αυτοκράτειρα Μαρί.

Το πρώτο αυγό Faberge είχε άλλο ένα αυγό μέσα του. Το εξωτερικό του κέλυφος ήταν από πλατίνα και λευκό σμάλτο και όταν άνοιγε είχε μέσα άλλο ένα μικρότερο χρυσό αυγό. Ενώ μέσα στο μικρό αυγό υπήρχε ένα χρυσό κοτόπουλο και ένα κόσμημα-αντίγραφο του στέμματος της αυτοκρατορίας. Αυτό το αυγό άρεσε τόσο πολύ στην τσαρίνα, που ο τσάρος διέταξε τον Faberge να σχεδιάζει και να του στέλνει αυγά κάθε Πάσχα. Η συνήθεια αυτή συνεχίστηκε και από τον τσάρο Νικόλαο τον δεύτερο, με αποτέλεσμα να έχουν δημιουργηθεί μέχρι τώρα 57 αυγά Faberge.

Στη Γερμανία η Νανουά λέει  πως τα αυγά δίνονται στα παιδιά μαζί με άλλα πασχαλινά δώρα, ε παίζουν επίσης και το ”κυνήγι του χαμένου αυγού”. Πρόκειται για ένα παιχνίδι σύμφωνα με το οποίο το Πασχαλινό Κουνελάκι κρύβει καλά, σε κήπους και αυλές, τα πασχαλινά αυγά, (τα οποία αργότερα αντικαταστάθηκαν με σοκολατένια) και τα μικρά παιδάκια πρέπει να τα βρουν και να τα μαζέψουν στο καλάθι τους. Νικητής είναι αυτός που έχει μαζέψει τα περισσότερα.

Διαφορετικές κουλτούρες ανέπτυξαν δικούς τους τρόπους να διακοσμούν τα πασχαλινά αυγά. Σε μέρη της Γερμανίας και της Αυστρίας τη Μεγάλη Πέμπτη τα αυγά βάφονται πράσινα. Οι Σλάβοι διακοσμούν τα αυγά τους με ειδικά χρυσά και ασημένια σχέδια. Κάποιοι Αυστριακοί καλλιτέχνες σχεδιάζουν πατέντες δένοντας φτερά και μικρά φυτά γύρω από τα αυγά, τα οποία μετά βράζονται. Ύστερα τα φυτά αφαιρούνται αφήνοντας ένα εντυπωσιακό άσπρο σχέδιο.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με το έθιμο, τα αυγά βάφονται κόκκινα για να τιμήσουν το αίμα του Χριστού. Παλιότερα μάλιστα, που δεν υπήρχαν έτοιμες βαφές, οι νοικοκυρές χρησιμοποιούσαν φυσικά υλικά για να βάψουν τα αυγά τους, όπως κρεμμύδια, παπαρούνες, παντζάρια, κ.λ.π.

Μία άλλη τεχνική διακόσμησης, που χρησιμοποιούσαν οι παλαιότεροι, ήταν το ”Γράψιμο” ή ”Κέντημα” των αυγών. Σύμφωνα με την τεχνική αυτή, με λιωμένο κερί σχημάτιζαν διάφορα σχέδια πάνω στο αυγό, πριν το βάψουν. Όταν το κερί σταθεροποιούταν και το αυγό βραζόταν για να βαφτεί το κερί έλιωνε. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα στα σημεία που υπήρχε κερί να μη μένει το χρώμα και να σχηματίζονται σχέδια. Τα θέματα που χρησιμοποιούσαν για αυτή την τεχνική ήταν πουλιά, λουλούδια και μικρά κείμενα ευχών.

Ιδιαίτερη αξία, μάλιστα, είχε για τους κατοίκους της επαρχίας το πρώτο αυγό που θα βαφόταν. Σε πολλές περιοχές το ονόμαζαν ”Το Αυγό της Παναγίας” και το φύλαγαν στο εικονοστάσι για 1 χρόνο, πιστεύοντας πως αυτό το αυγό βοηθάει στο ξεμάτιασμα ή στο να ξορκίσουν το χαλάζι και τις πλημμύρες. Την επόμενη χρονιά το έθαβαν στα χωράφια, για να είναι εύφορα, ή το έβαζαν στο μαντρί των ζώων για να ευλογήσει τη γονιμότητά τους.

και …  το…  Πασχαλινό αυγό  κάποιου μικρού  ζαβολιάρη μπόμπιρα  που μοιραζόμουν  το παιδικό μου δωμάτιο ! Μπορεί να μην έχει ιδιαίτερη  διακόσμηση αλλά δεν άφηνε αυγό γι αυγό άσπαστο  το βράδυ της Ανάστασης! Τις υπόλοιπες μέρες του χρόνου η μάνα το  χρησιμοποιεί ακόμα για να … μαντάρει λέει! Εγω πιστεύω το κρατάει για ενθύμιο! Για αυτή την Ανάσταση το έχει reserve η μικρή Νανούλα και προβλέπω να μου το πετάξει στο κεφάλι η μάνα αν η μικρή με δώσει που της αποκάλυψα που  ήταν καταχωνιασμένο!


Και μιας και αναφέρθηκα στο ..τσούγκρισμα  μπορεί να πιστεύεται  ότι κατέχουμε τα πρωτεία, το έθιμο όμως ξεκίνησε σαν παιχνίδι πρώτη φορά στη Βόρεια Αγγλία. Νικητής και τότε ήταν αυτός που τύχαινε να έχει το πιο σκληρό αυγό. Αργότερα το παιχνίδι μεταδόθηκε στη Βουλγαρία, τη Σερβία, την Κροατία και στην χώρα μας.

Τώρα, το αν η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα, μικρή σημασία έχει. Το μόνο σίγουρο είναι πως αυτές τις μέρες  θα χάσουμε τα  αυγά και τα .. . Πασχάλια έτσι και τολμήσουμε να ξανοιχτούμε λίγο στα έξοδα!

.

.

Μεγάλη Πέμπτη απομεσήμερο  με τη βοήθεια των  κοριτσιών  που έχουν αναλαβει το  γυάλισμα των αυγών  με λαδάκι  εγώ τέλειωσα με δαύτα  και ασχολήθηκα  με …γράψιμο και με ένα άλλο βάψιμο!

Η συνέχεια επι της οθόνης  το βραδάκι . Απόψε δεν εχει  εκκλησιασμό γιατί  το ευαγγέλιο δεν είναι ένα αλλά δώδεκα! Οι μικρές θα δουν σε επανάληψη ( ως πότε Θεε μου)  το  ο Χριστός ξανασταυρώνεται του Τζεφιρέλι  κι εγώ θα σας δείξω την ..  πασχαλίτσα μου

images

(μα καλα τι περιμένατε..;; )
και μετά   θα βγω γιατί με περιμένουν  τα   … αγόρια  στην παραλία για ποτάκι.

Advertisements

4 thoughts on “Τα αυγά και … τα Πασχάλια

  1. Αυτό με το κερί, την τεχνική δηλ. πολύ μου άρεσε! Κάποια στιγμή μου είχαν στείλει ένα συνημμένο σε μήνυμα με τα αυγά Φαμπερζε! Καταπληκτικά ήταν!!!!
    Καλό Πάσχα να έχουμε!!!

    • Ναι ειναι πολυ καλη σαν τεχνικη ! Οσο για τα φαμπερζε χαζευε τα απο τις φωτο γιατι απο κοντα ειναι..απλησιαστα σε τιμη! χεχεεχ

  2. Αγαπητή Liakada τα ωραία μας έθιμα σιγά σιγά δυστυχώς σβήνουν. Θυμάμαι και εγώ την ιεροτελεστία του βαψίματος των αυγών από τη δική μου γιαγιά και tη αγωνία μη σπάσουν. Ευτυχώς και η κόρη μου το συνηθίζει αλλά για τις εγγονές μου δεν είμαι και σίγουρος. Φυσικά θυμάμαι και κάτι άλλο που τώρα μόλις το σκέφτομαι ανατριχιάζω. Θυμάμαι τη γιαγιά μου να μαζεύει τα αυγά από το κοτέτσι και το μεγαλύτερο να το τρυπά με τη φουρκέτα της και να μου το δίνει να το ρουφήξω, απλά το σκούπιζε με την ποδιά της.
    Η ανάρτησή σου πολύ ωραία, θα πρέπει να έψαξες αρκετά για να βρεις αυτά τα στοιχεία. Να είσαι πάντα καλά και να χαίρεσαι όλη σου την οικογένεια.
    Καλή Ανάσταση λοιπόν και καλό Πάσχα από τον gskastro

    • Αγαπητε μου Gskatsro το βαψιμο των αυγων ηταν και ειναι χαρα για μενα παρα την κουραση των ημερων γιατι με τι μπορει να αντισταθμισει κανεις τα αθωα χαμογελα των μικρων παιδιων τις ωρες εκεινες? ( και μεταξυ μας οχι των μικρων αλλα κει των μεγαλων -παιδιων! ) Δεν ημουν εγω που εψαξα για ολες αυτες τις πληροφοριες αλλα η κορη μου η οποια ειχε αναλαβει να » μορφωσει» εγκυκλοπαιδικα την μικρη μας ελληνογερμανιδα της οικογενειας οσο αφορα τα Πασχαλινα μας εθιμα ! Εγω απλα σκεφτηκα να σας τα μεταφερω …
      Οσο γι ατο ρουφιχτο αβγο δεν εισαι ο μονος ! Καποιο κοριτσακι οχι μονο ανατριχιαζε αλλα γινοταν λαγος με το που αντιλαμβανοταν καποια τετοια προθεση και μονο! 😉

Δακτυλικά αποτυπώματα...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s