Αρχική » ΑΥΤΟΕΚΦΡΑΣΗ » Το ζεϊμπέκικο είναι σαν… το «Πάτερ Ημών».

Το ζεϊμπέκικο είναι σαν… το «Πάτερ Ημών».

Κάποιοι  λένε πως το ζεϊμπέκικο σβήνει. Ο αρχαϊκός χορός της Θράκης που τον μετέφεραν οι ζεϊμπέκηδες στη Μικρά Ασία και τον επανέφεραν στην Ελλάδα οι πρόσφυγες του 1922 έχει ολοκληρώσει τον ιστορικό του κύκλο· δεν έχει θέση σε μια νέα κοινωνία με άλλα αιτήματα και άλλες προτεραιότητες.
Μπορεί και να γίνει έτσι. Αν χαθούν η αδικία, ο έρωτας και ο πόνος· αν βρεθεί ένας άλλος τρόπος που οι άντρες θα μπορούν να εκφράζουν τα αισθήματά τους με τόση ομορφιά και ευγένεια, μπορεί να χαθεί και το ζεϊμπέκικο. Όμως υπάρχουν ακόμα γύρω μας και άντρες παλικάρια  που  γεμίζουν την πίστα με ήθος και λεβεντιά  και που σε κάνουν να ελπίζεις όχι απλά  για τον συγκεκριμένο χορό, αλλά για τον κόσμο ολόκληρο!

Το ζεϊμπέκικο είναι δύσκολος χορός, να χορευτεί σωστά. Δεν έχει προκαθορισμένα βήματα . Είναι χορός με εσωτερική ένταση. Το ζεϊμπέκικο είναι το ξέσπασμα του πόνου, του καημού, της λύπης ή του παράπονου. Είναι η έκρηξη του σιωπηλού πόνου του άντρα, ο οποίος συσσωρεύεται σιγά-σιγά και αρχίζει να τον «τρώει» εσωτερικά. Ναι, το ζεϊμπέκικο είναι ιερατικός χορός. Δεν είναι για διασκέδαση. Είναι το κλάμα της ψυχής, η στροφή του χορευτή προς τον εαυτό του. Μπορεί να είναι η σωματική έκφραση  μιας  ήττας. Είναι χορός που μπορεί άλλοτε να εκφράσει απελπισία ή και  το  όνειρο  το ανεκπλήρωτο . Είναι το «δεν τα βγάζω πέρα»….είναι το γιατί να συμβεί σε μένα αυτή η αναποδιά .. ¨άλλες πάλι φορές εκφράζει τη … στραβή έκβαση κάποιας ιστορίας που προσωπικά  αλλιώς την είχε ονειρευτεί  αυτός που το χορεύει…Μπορεί ακόμα να εκφράσει και τον πόνο μιας  προδοσίας του από αγαπημένο πρόσωπο.

Το ζεϊμπέκικο δεν χορεύεται ποτέ στην …ψύχρα πόσο μάλλον σαν  κούφια επίδειξη. Ο χορευτής πρέπει πρώτα «να φτιάξει κεφάλι », με ποτά και όργανα, για να ανέβουν στην επιφάνεια αυτά που τον βασανίζουν .

Η περιγραφή της προετοιμασίας είναι σαφής:
Παίξε, Βασίλη, το μπουζούκι, ρίξε μια γλυκιά πενιά, σαν γεμίσω το κεφάλι, γύρνα το στη ζεϊμπεκιά. (Τσέτσης)

Ο αληθινός άντρας έλεγε ο πατέρας μου που το χόρευε και το ένιωθε , δεν ντρέπεται να φανερώσει τον πόνο ή την αδυναμία του· Αγνοεί τις κοινωνικές συμβάσεις και τον ρηχό καθωσπρεπισμό. Συμπάσχει με τον στίχο ο οποίος εκφράζει σε κάποιον βαθμό τα  προσωπικά του συναισθήματα τη στιγμή που το χορεύει, γι’ αυτό επιλέγει το τραγούδι που θα χορέψει και αυτοσχεδιάζει σε πολύ μικρό χώρο ταπεινά και με αξιοπρέπεια. Δεν σαλτάρει ασύστολα δεξιά κι αριστερά. Βρίσκεται σε κατάνυξη την ώρα εκείνη. Η πιο κατάλληλη στιγμή για να φέρει μια μαύρη βόλτα είναι η στιγμή της μουσικής γέφυρας, εκεί που και ο τραγουδιστής ανασαίνει.

Ο σωστός ο άντρας χορεύει άπαξ· δεν μονοπωλεί την πίστα. Το ζεϊμπέκικο είναι σαν το «Πάτερ Ημών». Τα είπες όλα με τη μια, μου έλεγε ο πατερούλης μου …

Τα μεγάλα ζεμπέκικα είναι βαριά, θανατερά…
Ίσως αύριο χτυπήσει πικραμένα του θανάτου η καμπάνα και για μένα. (Τσιτσάνης)

Τι πάθος ατελείωτο που είναι το δικό μου, όλοι να θέλουν τη ζωή κι εγώ το θάνατό μου. (Βαμβακάρης)

Το ζεϊμπέκικο δεν σε κάνει μάγκα*· πρέπει να είσαι , μάγκας για να το χορέψεις. Οι  σαχλόμαγκες με το τζελ  στο μαλλί που πατάνε ομαδικά σταφύλια στην πίστα εκφράζουν ακριβώς το χάος που είναι αντίθετο με την  εσωτερική αυστηρότητα και το μέτρο του συγκεκριμένου χορού.

Το ζεϊμπέκικο δεν συνάδει  το πνεύμα του συγκεκριμένου χορού με κουτσούβελα που κυκλοφορούν τριγύρω. Είναι χορός μοναχικός!

Κάποιοι ανίδεοι αριστεροί  τάχα μου διανοούμενοι ερμήνευσαν την επιβεβλημένη ερημία του χορού αυτού με τα δικά τους φοβικά σύνδρομα· αποκάλεσαν το ζεϊμπέκικο «εξουσιαστικό χορό», που περιέχει, δήθεν, μια «αόρατη απειλή».
Κατά την άποψη μερικών το ζεϊμπέκικο δεν είναι γυναικείος χορός . Δεν διαφωνώ απόλυτα μαζί τους αλλά ούτε και συμφωνώ. Έχω δει  γυναίκες να το χορεύουν καλύτερα και από άντρες  ( με προσαρμογές βέβαια στο σώμα και το φύλο τους) . Καλύτερα …όχι από στροφές και φιγούρες, αλλά  στην ένταση που βγάζουν.. στο συναίσθημα …

Κατά τα αρχέτυπα απαγορεύεται αυστηρά σε γυναίκα να εκδηλώσει καημούς ενώπιον τρίτων· είναι προσβολή γι’ αυτόν που τη συνοδεύει. Αν δεν είναι σε θέση να ανακουφίσει τον πόνο της, αυτό τον μειώνει ως άντρα και δεν μπορεί να το δεχτεί. Και στο μάτι δεν …δένει .
Μια γυναίκα δεν είναι μάγκας· είναι θηλυκό ή τίποτα. Κι ένας άντρας, πρώτα αρσενικό και μετά όλα τ’ άλλα. Κι αν το εποικοδόμημα γέρνει καμιά φορά χαρωπά, η βάση μένει ακλόνητη. Εξαιρούνται οι γυναίκες μεγάλης ηλικίας που μπορεί να έχουν προσωπικά βάσανα: χηρεία ή πένθος για παιδιά και αυτές  που ο άντρας που τις συνοδεύει δεν τις καλύπτει ή που ουσιαστικά στην  πράξη τον αγνοούν..

Ένας  ηλικιωμένος φίλος   του πατέρα όταν κάποτε συζητώντας  το θέμα για αυτό , μου είχε πει  : Είδα σπουδαίο ζεϊμπέκικο από δύο γυναίκες· τη Λιλή Ζωγράφου,   που αυτοσχεδίαζε έχοντας αγκαλιάσει τον εαυτό της από τους ώμους με τα χέρια χιαστί σαν αρχαία τραγωδός! Επίσης  κάποτε είδα να το χορεύει  μια  πόρνη σε ένα καταγώγιο, πιο αυτεξούσια απ’ όλους τους αρσενικούς εκεί μέσα. Το χόρευε με τέτοια εκφραστικότητα που ακόμα κι εγώ  -που κάποιοι με λένε  …δάσκαλο στη ζειμπεκιά,   τη θαύμασα!

Η μεγάλη ταραχή είναι οι χωρικοί. Σε πλατείες χωριών, με την ευκαιρία του τοπικού πανηγυριού ή άλλης γιορτής, κάτι καραμπουζουκλήδες ετεροδημότες χορεύουνε ζεϊμπέκικο στο χώμα· προφανώς για να δείξουνε στους συγχωριανούς τους πόσο μάγκες γίνανε στην πόλη!  Οι άνθρωποι της υπαίθρου δεν έχουν μπει στο νόημα κι ούτε μπορούν να εννοήσουν. Τα δικά τους ζόρια είναι κυκλικά· έρχονται, περνάνε και ξαναέρχονται σαν τις εποχές του χρόνου.. Γι’ αυτό χορεύουν  εξώστρεφα, κάνουν  γύρους, σηκώνουν το γόνατο ή όλο το πόδι, κοιτάνε τους γύρω αν τους προσέχουν, και  χαμογελάνε χορεύοντας. Μιλάνε με τον Θεό των βροχών και του ήλιου και όχι με τα σκοτάδια και τον πόνο..

Δεν γίνεται καν λόγος για το  … “τσίρκο “   που χορεύει επιδεικτικά, σηκώνει τραπέζια με τα δόντια και ισορροπεί ποτήρια στο κεφάλι του. Ή  τη φρικώδη καρικατούρα ζεϊμπέκικου που παρουσιάζουν οι χορευτές στις παλιές ελληνικές ταινίες και προσφάτως στα τηλεοπτικά σόου. Ο μάγκας είναι άντρας σεμνός, καλοντυμένος και μοναχικός. Δεν είναι επιδεικτικό κουτσαβάκι και αλανιάρης. Όπως αναφέρεται και στο Μείζον Ελληνικό Λεξικό, «μάγκας είναι ο έξυπνος  και με συμπεριφορά που ταιριάζει στο φύλο του,  άντρας».

Το ζεϊμπέκικο είναι κλειστός χορός, με οδύνη και εσωτερικότητα. Δεν απευθύνεται στους άλλους. Ο χορευτής την ώρα εκείνη δεν επικοινωνεί με το περιβάλλον. Περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του, τον οποίο τοποθετεί στο κέντρο του κόσμου. Για πάρτη του καίγεται, για πάρτη του πονάει και δεν επιζητεί οίκτο  κανενός.. Απλά χορεύει τον πόνο του , όρθιος και όχι γονατιστός! Τα ψαλίδια, τα τινάγματα, οι ισορροπίες στο ένα πόδι είναι για τα πανηγύρια. Το πολύ να χτυπήσει το δάπεδο με το χέρι «ν’ ανοίξει η γη να μπει».

Πότε μ’ ανοιχτά τα μπράτσα μετουσιώνεται  σε αητό που  ζυγιάζει τις φτερούγες του και πέφτει  πάνω σε κάθε υπεύθυνο  για τα πάθη του και πότε σκύβει τσακισμένος σε ικεσία προς τη μοίρα  του.

Για αυτό το λόγο τα παλαμάκια που χτυπάνε οι φίλοι ή οι γυναίκες γύρω του καλύτερα να λείπουν. Ο πόνος του άλλου δεν αποθεώνεται!  Αν συμμετέχουν τόσο στον καημό του το πολύ που θα μπορούσαν να κάνουν είναι να σηκωθούν και να φέρουν μια γυροβολιά κοντά του. Το πιο σωστό δε είναι να περιμένουν τον χορευτή να τελειώσει και να τον κεράσουν. Να πιούνε στην υγειά του· δηλαδή να του γιάνει ο καημός που τον έκανε να χορέψει.

Advertisements

10 thoughts on “Το ζεϊμπέκικο είναι σαν… το «Πάτερ Ημών».

    • Ούτε τα είχα δει ! Μου ζητά password για να βάλω like… To password σου και την υπογραφή σου δεν τα βάζεις όπου όπου !! χαχαχα

      Αστέρια σου έβαλα ! :))

      • Σου ζηταει pass μονο οταν δεν εισαι συνδεδεμενος παραλληλα με το μειλ σου! Και εσυ σιγουρα δεν ησουν! Οσο για την υπογραφη σου σωστα το ειπες αν και η εκφραση δεν περιεχει password! χεχεεχ

  1. Πολλοί το μπερδεύουν με το απτάλικο. Δεν ξέρω για την αρχαία Θράκη που γράφεις αλλά το ζεϊμπέκικο όπως μας ήρθε είναι βασικά ο χορός των φυλακισμένων (γι αυτό κατά μείζονα λόγο ανδρικός) και χορεύεται πάντα σκυφτά γιατί στα παλιά τα χρόνια στα κελιά δεν χώραγε όρθιος άνθρωπος.
    Αντρικός χορός είναι και το τσιφτετέλι (όπου ένας λικνίζεται κι ο άλλος βαράει παλαμάκια) που σήμερα χορεύει κάθε πικραμένη πάνω στα τραπέζια.
    Γυναικείος είναι ο λεγόμενος χορός της κοιλιάς όπου αν προσέξεις λικνίζονται όλα τα μέρη του γυναικείου σώματος πλην της κοιλιάς !!

    • Πολλοι τον μπερδευουν gpoint.. οι περισσοτεροι- σημερα- με τον σηκώνομαι και πατώ σταφύλια » ή χοροπηδω πουλωντας μαγκια! για το τσιφτετελι δεν γνωριζω… Ετσι δεν σου απαντω τπτ. Για το χορο της κοιλιας ίσα ισα νομιζω οτι βασικα η κινηση εστιαζει στους γλοτους και την κοιλιά! Στην πραγματικοτητα ο χορός της κοιλιας ξεκινησε σαν ο χορος της γονιμότητας και στις μερες μας εφτασε να θεωρειται στις αραβικες κυριως κοινωνιες σαν ο πιο ερωτικος -προκλητικος χορος. .Χαρακτηριστικο του ειναι η συνεχης κινηση του κορμιου προς το πανω , που θυμίζει την κινηση του φιδιου.Κατα αυτον κινουνται και τα δυο μερη του σωματος ( και το πανω και το κατω – το ενα ανεξαρτητα απο το αλλο) σε μια κινηση σαν κυμα ..που παραπεμπει εντονα στην .. απεικονηση του dna!

Δακτυλικά αποτυπώματα...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s